Kalkulator oszczędności na emeryturze - komputer

Odsetki ustawowe – czym są? Odsetki za opóźnienie – kiedy i w jakiej wysokości się je płaci?

Odsetki są świadczeniem ubocznym, które realizowane jest z reguły w takim samym przedmiocie, jak świadczenie główne. Jego wysokość zależy od ustalonej stopy procentowej, a także czasu potencjalnego korzystania z przedmiotu objętego świadczeniem głównym. Jaka jest wysokość odsetek tego rodzaju? Czym są odsetki za opóźnienie i w jakiej wysokości się je płaci? Czy można płacić odsetki od odsetek?

Odsetki ustawowe – czym są i jak się je ustala?

Odsetki zawsze są świadczeniem okresowym, a więc stosuje się do nich przepisy właściwe dla nich – m.in. trzyletni okres przedawnienia. Mogą one powstać tylko i wyłącznie w przypadku zaistnienia konkretnej czynności prawnej, a więc jeżeli na ten temat traktuje ustawa, podpisana umowa lub rzadziej konstytutywne orzeczenie sądu.

W praktyce życia codziennego odsetki spotykane są w dwóch przypadkach. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy korzysta się z przedmiotu należącego do kogoś innego – odsetki mają być swego rodzaju wynagrodzeniem dla właściciela za możliwość korzystania z jego mienia. W takim przypadku w braku innego postanowienia umownego odsetki wynoszą:

  • sumę stopy referencyjnej ogłaszanej przez Narodowy Bank Polski + 3,5 punktu procentowego.

Termin zapłaty. Odsetki maksymalne

Kalkulator odsetkiJeżeli w konkretnej umowie nie ma informacji co do terminu płatności, odsetki powinny być płacone co roku z dołu lub jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok – jednocześnie z zapłatą tej sumy.

Bardzo ważne jest natomiast uregulowanie, które wprowadzono kilka lat temu tzw. ustawą antylichwiarską, a więc określenie maksymalnej wysokości odsetek wynoszącej dwukrotność ustawowych. Rozwiązanie to ma chronić przede wszystkim osoby w ciężkiej sytuacji życiowej, które w desperacji zaciągały pożyczki w parabankach na nieproporcjonalnie wysokie procenty.

Sprawdź: Ranking darmowych pożyczek do 60 dni z RRSO 0%

Odsetki za opóźnienie

Drugim rodzajem odsetek są odsetki za opóźnienie. O ile pierwszy typ zakłada opłatę za korzystanie z konkretnego mienia (np. pieniędzy pożyczonych przez bank), to w drugim typie mamy do czynienia ze swoistą zapłatą za korzystanie z czyjegoś kapitału, który powinien mu być zwrócony.

Mówiąc prościej: chodzi o sytuację, gdy dłużnik zalega z płatnością, wówczas wierzyciel może żądać od niego długu wraz z odsetkami.

Odsetki za opóźnienie są swoistym wynagrodzeniem dla uprawnionego za czas, w którym nie mógł korzystać z należącego się mu świadczenia. W tym przypadku zachodzą konkretne różnice w porównaniu z odsetkami pierwszego rodzaju. Przede wszystkim ustawowych odsetek dochodzić można zawsze, gdy zachodzi opóźnienie, niezależnie czy mowa jest o tym w umowie.

Sprawdź: Przelewy Elixir i Express Elixir oraz Sorbnet – czym są? Jak działają?

Ustawowa wysokość odsetek za opóźnienie

Jeżeli strony nie uzgodniły czegoś innego, wysokość odsetek za opóźnienie wynosi to

  • stopę referencyjną ogłaszaną przez Narodowy Bank Polski + 5,5 punktów procentowych.

Analogicznie, maksymalnie odsetki wynosić mogą dwukrotność wskazanej sumy.

Ponieważ odsetki są świadczeniem okresowym, w przypadku należności za opóźnienie, opłata za każdy miesiąc przedawnia się osobno. Warto jednak wiedzieć, że jeżeli przedawnieniu ulegnie świadczenie główne, to automatycznie również wszystkie świadczenia akcesoryjne z nim związane, a więc m.in. właśnie odsetki.

Istotną informacją praktyczną jest również to, że w polskim prawie poza kilkoma wyjątkami istnieje zakaz anatocyzmu, w więc pobierania odsetek od odsetek. Znaczy to, że odsetki obliczamy zawsze od należnej sumy głównej, a nie od sumy głównej powiększonej o już wcześniej doliczone odsetki.